Баратбай Аракеевдин «Периште жолу» романынан үзүндү. 10-серия

25.06.2016 | Маданият

Атын сураганда «Айчүрөк» деп жооп бергени Сыргакты шылдыңдап жаткандай сезилген. Кийин сураштырса, чын эле аты Айчүрөк экен. Бу жаратылышынан тайкы жаралган Сыргакка аялзаты өзү чакмак алгандай кыздар болуп эле көрүнчү да. Адамзатта не бир мыкты аялзаты болгонун, бир тарыхта адамзатты аялзаттар башкарганын, кыргызында Каныкей, Айчүрөк, Кыз Сайкал, Айканыш, Гүлайым, Жаңыл Мырза сындуу миң сан эркекке теңдешип турчу аялзаты жомок түрүндө болсо да даңазаланып келери, анан түпкүрүнөн баа берсе аялзаты деген адамзаттын тукумун улай келген эне экендигин… кайдан ойломок. Мына азыр «алтын баштуу аялдан, бака баштуу эр артык» дегениң былжырак кеп экени аныкталып жатпайбы… бул маани Сыргактын ченелүү мээсине кайдан батмак?!

* * *

Айчүрөк жакшы бүлөдөн тарбия көргөн. Атасы да, апасы да кызматы жок карапайым адамдар. Экөө тепкедейинен баш кошуп, ушул шаарга келишкен. Күйөөсү заводдо, аялы фабрикада иштеп орустун жаман кемпирлерине кор болуп нечен жыл батирден батирге көчүп жүргөндөн кийин, үч бөлмөлүү  үй алышат. Төрт балалуу болушту. Кийин заводуң да, фабрикаң да иштебей калып, бүтүндөй өлкөнүн чаңы асманга сапырылганда базарга чыккан болушту. Куулук-шумдугу жок адамга базарга чыгып бекер экен, бир топ акчасынан кол жууп, соода менен кош айтышты. Анан үй ээси бир курулуш фирмасына орношуп үй курат. Мына, сегиз-тогуз жыл болду, кебелбей иштеп келет, дурус табат.

Балдардын улуусу эркек, окууну бүтүп, немис жеринде иштейт, түшкө киргис акча салып турат. Эки кызы да окууларын бүтүп, бири догдур, экинчиси котормочу. Кичүүсү Айчүрөк. Ата-эне жан-алы калбай эркелеткени менен бир мүнөз, акылдуу кыз болуп өстү. Дайны жок ишти жасабайт, дайны жок сөздү сүйлөбөйт. Азыр күйөөдөгү улуу эжеси менен беркиси да, ата-энеси да Айчүрөктүн айтканы менен болушат, анын айтканы акыркы сөз. Ушундай эмеспи: ынтымактуу, ыймандуу бүлөдө татаал маселе болбойт. Алардын турмушу сыдыргыга салгандай уланат, дайым жазгы гүлдөй жайнап турат…

* * *

Сыргак мурун Айчүрөктү көрбөй жүргөн себеби — кыз жатаканада эмес, үйүндө жашайт, анан көбүнчө шаардагы чоң китепканада даярданат. Сыргак ал жакка барса, бир-эки ирет баргандыр. Айчүрөк университеттин китепканасына аз келет, ошонун биринде бу кыздарга сук жигит  көрүп калып жатпайбы.

Сыргак дагы эки ирет Айчүрөккө сөз багыштап, жакшылап таанышайын деди эле, кыз карап да койгон жок.

Бир ирет кайсы бир кечеде Айчүрөк менен чогуу окуган бир кыз ага айтты эле  Сыргакты  көрсөтүп, «тетиги  Сыргак деген үчүнчү курста окуган жигит, көп кыз менен жүрөт экен» деп. Айчүрөккө ошондо эле жаккан эмес бу сылаңкороз жигит. Андан мурун атын сураган ошол жигит. Карасаң, таанышкысы келип жатканын.

Кыз артынан мынчалык самсаалап көнбөгөн Сыргак билген аракетин кылды, кыз жибибеди, жибибейт эле. Сыргак жер менен баспай, көк менен басып, эркегин да, кызын да өзүнөн кем көрүп кейкейчү эле, Айчүрөк алдында өзү кем болду. Кыз ага эч жаман сөз айтпады, жаман иш жасабады, бирок, анын ордуна сырты жалтырак, ичи калтырак экенин, накта жигиттерден кем экенин эң сонун түшүндүрүп койду. Сыргак түшүндү. Бирок, кеч болуп калган эле. Жолдоштору да, жүргөн, жүрө элек кыздары да ичтеринен сооп гана болду дегенчелик кылып шылдыңдап жатышты…

Кандай болгон күндө да Сыргак Айчүрөктү жаман  көрө албай койду. Мына, төртүнчү жыл оюнан чыгарбайт. Баса, бир ирет катуу сынды. Анда бешинчи курстун аягы эле. Май айынын сонун күндөрү. Борбор шаардагы бак-дарак жапжашыл болуп  жалбыракка бөлөнүп, гүлдөр бажырая ачылып, сирень жыты буркурап. Аял-эркек болуп кызыл-тазыл, көк-жашыл, аппак  болуп жеңилдене кийинип, көңүл көкөлөп, кышкы суук артта калып, дене күнгө көшүлүп, айтор, сонун убак.

Сыргак башынан эле жакшы, жарашыктуу кийинет. Ал күнү кийгени ак-көгүш шым, аппак футболка, ак туфли, көзүндө баалуу кара көз айнек. Жатаканадан чыгып шашпай менменсине басып, Айчүрөктү ойлоп, мугалим болуп аз иштеп анан башка ишке өтөрүн кошо ойлоп… ошол ойлордун жетегинде паркка келди. Саат ондор чамасы. Паркка чоң-кичине болуп эл толо баштаган кез. Түрдүү аттракциондор — акча өндүрүү оюндары, карыш бассаң тамак-аш, балмуздак, суусундук саткан жайлар, кафелер…

Сыргак көлөкөлүү орундуктун бирине олтуруп, бутун учкаштыра өткөн-кеткенди карап турат эле, бир маалда жүрөгү шуу этип бир силкинип алды. Тээ маңдайдагы орундукка сымбатынан жазбай баскан Айчүрөк келип олтуруп, чакан сумкасын ийинден алып тизесине койду да Сыргак тарапты карагандай болду.  Сыгактын жаны чыгып кете жаздады. Жок, кыз аны көргөн жок сымал. Анткени, наркы-терки өткөндөр оголе көп эле, кымгуут боло баштаган… Ал-аңгыча бир узун бойлуу, жарашыктуу кийинген  арыкчырай жигит эки колуна эки балмуздак алып келип, бирин Айчүрөккө карматып катарлаш олтурду. Балмуздакты шашпай жеп жатышат. Сүйлөшө калат, билинип турат, экөө небактан тааныш.


Пикир калтырыңыз:

Тилекке каршы, сиздин браузер пикир калтырууга мүмкүндүк бербейт экен...

Тектеш макалалар: